OTOBÜS TARİHİNİN BELGELERİ: BİLETLER-5- JET TURİZM VE MAS TURİZM

Geçen hafta Jet Turizm’in hazin hikâyesini yazmıştım.

Bu hafta Babam’dan (Mehmet Selim Kara) Jet Turizm ve Mas Turizm ile ilgili bana anlattıklarını bulacaksınız.

 Mehmet Selim KARA anlatıyor:

 Jet vardı. Zeki Bayraktarlar’ın, çok büyüktü… Öncüydü…

Ben işe çok düşkünüm, nasıl kontrol ediyorsam… O da aynı… bir gün araba kalkarken İsmail amcanla beraber Etlik Garajına (Ankara’da eski garaj 1961) Zeki beyi ziyarete gittik.

Zeki bey hep iş başında duruyorsun dedim.

“Ya kardeşim; bakmazsan şoför bakmaz, muavin bakmaz, yolcu kırılır biz burada bir numarayız…”

 Öyle işini takip ediyordu.

 Günlerden cumartesi günü… Zeki Bey geliyor, zannedersem aylık dağıtacak… kasayı açamıyor. Uğraşıyor uğraşıyor kasa açılmıyor.

 Ondan sonra gidiyor İş Bankası’na kapısına girmeden evvel iki uçak çarpıştı biri Ulus meydanında düştü, iş bankasının üzerine ve orada öldü. Kasa açılsa gitmeyecekti. Kardeşi İsmail yıkıldı bunlar telaşla cenazeyi aldılar.

Geldi ertesi gün aynı anahtarı soktu açtılar kasayı… Okumaya devam et

EGELİ ve KONYALI OTOBÜSÇÜLER

ALİ ACUN

“İlk başladığım arabalar önden motorluydu benim.

Bagajlar yukarıda, oradan çıkıp eşya indiriyorsun.

Heybeler, sepetler, fileler… öyle gördük.

Yağmur da geliyor, rüzgâr da uçan uçana ne olduğu belli değil.

Yumurta sepetleri uçuyor arabalardan yollara, bağlıyoruz iplerle ama sepet uçuyor yine.”

Sepeti uçan yolcu ne diyor peki?

“Ne diyebilecek yahu!”

*

Şoförün bir kıymeti var.

Mülki amirden daha forslu şoförler.

Kimse bir şey diyemez ki ona.

O zaman bir değeri vardı otobüsçülerin.

Otobüsü bırak şoförlerin çok büyük değeri vardı.

Bir yere gitti mi kaymakam gelmiş gibi karşılanırdı.

Gittiği yerlere köylere vali gelmiş gibi.

*

İlk defa burunlu arabalarla gittik İstanbul’a.

Futbol takımını götürüyorduk, Tirespor’u…

Sındırgı’da kaldık buzdan geçemedik. Maça da yetişemedik.

Evlerden ekmek aldık.

*

Chevrolet, kaptıkaçtı vardı.

Fiat otobüsle çıktı burunsuz, onlar yürümedi.

Magirus kamyonları otobüse çevirdiler

*

Lastik patladı mı söküyorduk.

Dıştan yarık zaten.

Şambrel ayrı bir olay.

Şambrel zaten 8-10 tane var arabalarda.

Eski meski…

Cıvatayı içerden vuruyoruz, dışarıya cıvata yapıyoruz onu.

Sıkıyoruz iyice.

İçerde getler vardır, lastiğin kabukları mengeneyle sıkıyoruz. 

Şoför, ağzındaki sigarayla tutuşturur kaynak makinemizdeki yanan bir madde var orasına yapışır o.

Çıkarınca bekliyoruz  soğusun diye.

Soğudu mu takıyoruz.

Gidiyoruz 4 km yine bir yerde su koyuveriyor lastik.

Yok ki yeni lastik.

Kontrol ederken leğen varsa biraz hava veriyoruz, suya koyuyoruz, kaçıran yerine bakıyoruz şambrel delik mi değil mi diye hep yara oluyor zaten…

*

İstanbul 24 saat sürüyordu.

24 saat sürüyordu İstanbul, yol da yoktu ki doğru dürüst. Okumaya devam et

OTOBÜS TARİHİNİN BELGELERİ BİLETLER – 1950’Lİ YILLAR-2-

Esen Otobüsleri 50’li yıllar

 – Satılan bilet geri alınmaz ancak bir gün evvel müessesimize müracaat kaydı ile başka bir güne tehiri mümkündür.

– Arabanın hareket gün ve saatinde yetişemeyen yolcunun bileti muteber değildir.

– Hareket günü fevkalade mücbir sebeplerden dolayı otobüs veya taksi hareket ettirilmezse bilet bedelleri iade olunur veya başka bir güne tehir edilir. Yolcu ise itiraz ve tazminat talebinde bulunamaz.

 Doğu Otobüsleri

–             Her bilet münhasıran şahsa ait olup verildiği gün için muteberdir.

–             Talep vukuunda biletin ibrazı şart olup kaybolduğu takdirde mesuliyet yolcuya aittir.

 Onuklu Otobüs İşletmeleri

 –          Sahibi yanındaki eşyaların zayiinden mesul değiliz.

 Hakiki Jet Birlik Otobüsleri

 –          Fiş geri alınmaz.

–          Vaktinde gelmeyenin hakları izale olunur.

–          “ SÜRAT FELAKET – SABIR SELAMET GETİRİR”

 Bursa Jetleri

 –          Bagaj ücreti hanesi var.

 Ulusoy Abant

 –          Pullu bilet

–          Damga pulu 15 kuruş

–          Her yolcunun bir valiz hakkı vardır.

–          Satılan bilet geri alınamaz tehir edilir.

 Hürriyet Otobüsleri Okumaya devam et

OTOBÜS TARİHİNİN BELGELERİ

Yük kamyonları ile yolcu taşındı… denkler… tavuklar…

Koyun ve insanlar… aynı kamyonda yolculuk yapardı.

Pikaptan… kaptıkaçtı yapıldı;

Arkasına kasa yaparak…

Koltuk koyularak 9-10 kişilik kaptıkaçtılar kısa mesafede çalıştı.

*

Kara Tren insanları uzun mesafelere taşıyan tek araçtı.

Trenden inen yolcuları trenin gitmediği yerlere ulaştırmaya başladılar.

İlk otobüsçülük, Bursa ve Antakya’da başladı…

Demiryolunun ulaşmadığı yerlerde…

*

Kendi yağında kavrularak ekmek teknesi yaratmaya çalışan girişimciler…

Bir zaman sonra kamyonlarını otobüse çevirmeyi düşündüler…

Eskinin at arabası ustaları otobüs kasası imal etmeye başladı.

Böylece “milli kasa” doğdu… ağaç kasa…

Özellikle Bursa… Antakya… otobüs kasası merkezi oldu…

Bursa’da… Antakya’da önemli ustalar vardı…

Babam ve Amcam hem Antakya’da hem de Bursa’da kasa yaptırdı…

Antakya’da Halil Ekmekçi usta vardı… sonra damadı Ethem Usta işi devraldı.

dışbudak” gürgenden ağaç kasa yaptırdılar Antakya’da… çelik örme ilk kasayı da…

Bursa’da yaptırdılar 50’li yılların sonu… 60’lı yılların başında…

*

Kamyonların kasasında yolcu taşımadan…

 Milli kasa ahşap otobüslere geçiş adeta bir devrimdi.

İlk zamanlarda bu araçlarda hiçbir konfor yoktu.

 Hepsi kamyon şaselerinin üzerine yapılıyordu…

 Kamyonda makaslar defransiyelin üstünde… esneme yapmıyor…

 Aracın içindeki “yolcu” bozuk yollarda hoplaya zıplaya yolculuk ediyordu.

 Kapılar ve camlar, evlerde kullanılandan farklı değildi.

Otobüsün içine bol toz girerdi. …ve her sırada beş kişi oturuyordu.

 Yolcu adeta fazla olduğunda koridora iskemle atılıyor veya strapente denilen açılıp kapanan koltuklar monte ediliyordu.

*

YA BİLETLER… Okumaya devam et