OTOBÜS TARİHİNİN BELGELERİ

Otobüs Dünyası dergisinin kapağında Sirkeci’de tren garının hemen yanında yolcu bekleyen otobüslerin siyah-beyaz fotoğrafı kullanılmış. 1960’lı yıllardan…

Genel Başkan Mehmet Erdoğan da köşesinde otobüsçülük tarihi müzesinin kuruluş çalışmalarını anlatıyor.

Aklıma geçmişte yazdığım bir yazı geldi.

Otobüs tarihinin belgeleri başlıklı…

Onu tekrar yayınlayalım dedim…

Yük kamyonları ile yolcu taşındı… denkler… tavuklar…

Koyun ve insanlar… aynı kamyonda yolculuk yapardı.

Pikaptan… kaptıkaçtı yapıldı;

Arkasına kasa yaparak…

Koltuk koyularak 9-10 kişilik kaptıkaçtılar kısa mesafede çalıştı.

*

Kara Tren insanları uzun mesafelere taşıyan tek araçtı.

Trenden inen yolcuları trenin gitmediği yerlere ulaştırmaya başladılar.

İlk otobüsçülük, Bursa ve Antakya’da başladı…

Demiryolunun ulaşmadığı yerlerde…

*

Kendi yağında kavrularak ekmek teknesi yaratmaya çalışan girişimciler…

Bir zaman sonra kamyonlarını otobüse çevirmeyi düşündüler…

Eskinin at arabası ustaları otobüs kasası imal etmeye başladı.

Böylece “milli kasa” doğdu… ağaç kasa… Okumaya devam et

BEYGİR GÜCÜ…

Dünyanın en gelişmiş ulaşım sistemi olan

uzay gemileri füzelerinin genişliği

4 feet 8.5 inç’miş (Yaklaşık olarak 1 metre 42 santim)…

Böyle modern bir araç için çok acayip olan

bu rakamın çok ilginç ve biraz da efsanevi bir hikâyesi varmış.

Trenlerden başlayalım

Efendim! ABD’de demiryollarının ray arası uzunluğu

4 feet 8.5 inç’miş.

Niye 4 feet gibi düz bir rakam değil de…

Ölçümü…hesabı zorlaştıran kusurlu bir rakam seçilmiş?

Bu garip uzunluk ABD’de ilk demiryolları inşaatını yapanların İngiliz göçmenleri olmasına bağlanıyormuş.

Çünkü İngiltere’de ray genişliği bu uzun­luktaymış.

Peki… İngilizlerin nedeni neymiş?

Çünkü İngiltere’de demiryolu inşaatı

tüm ölçülerini tramvay inşa geleneğinden dev­ralmış.

Yani eskinin tramvaydan…

Yeninin tren­dleri olmuşmuş.

Zamanın mühendisi… İşçisi de

Zorunlu değişiklikleri uygulamış…

Gerisini bırakmış.

Bu arada ray genişliği yine 4 feet 8.5 inç kalmış.

Peki tramvay rayları arası neden 4 feet 8.5 inç’miş?

Çünkü bu uzunluk…

At arabalarının şase genişliğiymiş.

Zamanında tramvayın şasesi

At arabalarının iki tekerlek arası uzunluğu

Baz alınarak belirlenmiş.  Okumaya devam et

O 302 EFSANESİ

TECRÜBELİ otobüsçü dostlarımdan

Özlem Turizm’in sahibi rahmetli

Hacı Murat Özel anlatmıştı

Yıl 1968…

0 302’ler yeni çıkmış.

100 bin lira peşin…

16 bin lira taksitle otobüs alıyor.

Borcunu vade ile ödeyecek.

Araba yeni… Araç sıfır!

İstanbul – Eskişehir hattında çalışıyor

ve günde 3 tek atıyor.

ÇALIŞIP KAZANINCA…

İstanbul – Eskişehir bilet fiyatı 15 lira.

Mazotun litresi 35 kuruş.

Bir teneke yağ 38 lira.

Hacı Murat Özel her gün çalıştı…

Para biriktirdi.

Kazancını günlük olarak bankaya yatırdı.

Aylık taksitlerini zamanında ödedi.

26 AT 424 plakalı otobüs borcunu bitirdikten sonra

165 bin lira tasarruf ettiğini gördü.

Kazandığı o para ile gitti…

Bir otobüs daha aldı.

10 Ağustos 1969…

Hacı Murat Özel

69 model 0 302’sini yeni almış.

Karşısına 32 kişilik bir Türkmen Grubu çıkıyor.

Altay’a gidecekler.

Altay nire?

Taa Asya’da…

Dünyanın tavanında.

Batı Sibirya ile Moğolistan Halk Cumhuriyeti

topraklarını ayıran dağlık ülke.

Çin’e komşu bir otonom (muhtar) bölge.

Dışişlerinde Çin’e bağlı.

Yol 15 gün sürüyor.

Grup orada 15 gün kalacak…

Sonra Türkiye’ye dönecekler.

Yani 45 günlük seyahat!

SERÜVEN BAŞLIYOR… Okumaya devam et

DAIMLER (2)

1872 yılında Daimler

Carl Eugen Langen ve

Nikolaus August Otto’nun

Gasmotorenfabrik Deutz

(Deutz Gaz Motorları Fabrikası)

şirketinde göreve başlar…

Otto’dan atölyelerin yönetimini devir alır.

Kendisini izleyen kader arkadaşı Maybach burada

Daimler’in yönetiminde “Otto” motoru

seri imalat aşamasına kadar geliştirir.

Bu gelişmelere paralel olarak

Deutz fabrikası küçük bir atölye iken

dünya çapında bir kuruluşa dönüşür.

Ancak! Demiş hikayemize virgül koymuştuk…Öykümüze devam ediyoruz…

Ancak! bir süre sonra fikir ayrılıkları doğar.

Daimler üretilen motoru

daha küçük hale getirerek

vasıtalar üzerinde kullanmanın peşinde koşarken

şirket yönetimi tam tersi bir stratejiye odaklanmakta…

Büyük sanayi motorları üretmeyi doğru bulmaktadır.

Görüş ayrılığı neticesinde 1882 yılında

Daimler’in Rusya’da bir iş seyahatinde bulunduğu esnada

şirket yönetimi kararını verir.

Karara göre Daimler şirketi temsil etmek üzere

daimi olarak Rusya’ya gönderilecek

sürdürmekte olduğu görevi ise Otto’ya devredecektir.

Seyahat dönüşü şirketin kararını öğrenen

Daimler çok öfkelenir ve

arkadaşı Maybach ile birlikte şirketten istifa eder.

Daimler duygularını günlüğüne düştüğü

şu cümleyle ifade eder

“Benden her şeyimi aldılar…

Otto’ya her şeyi verdiler”.

Daimler’e Deutz’ta yaptığı çalışmalar neticesinde

alınan patentler için 112.000 Reichsmark karşılığı

Deutz hisseleri verilir.

Aynı yıl içerisinde Daimler Stuttgart’a bağlı

Cannstatt’ta ilk atelyesini kurar. Okumaya devam et