SİNEMALI CİVAN JET

Eski otobüsçülerden Cengiz Civan ziyaretime geldi.

1960 senesinde Civan otobüsleri vardı.

Sinemalı Civan Jet Otobüsleri…

Zamanının iyi firmalarındandı.

Bilet satış yerleri;

İstanbul – Sirkeci Orhaniye Cad.

Kadıköy Arabalı Vapur İskelesi

Üsküdar Yeni Çarşı Ağzı

Laleli Ordu Caddesi

Ankara Etlik Garajlar

Sıhhiye Etibank Arkası

Otobüsçülüğün 60’lı yıllarında bu yerler önemliydi.

*

Sinemalı otobüsü başlatan Civan Jet’ti.

Şoförün arkasından perde inerdi

Otobüsün ortasında sinema makinesi çalışırdı.

Sessiz filmlerdi bunlar.

*

Cengiz Bey’den (Cengiz Civan) nakledeyim.

“Meraklıydım…

Bu merak herkesin işi değil

Kendim bile İzmir’e gittim…

Fuar’a…

Küçük makinem vardı.

Sinema makinem…

Oradaki paraşüt kulesine çıktım.

Amerikalılarla film çektik…

Ben ne lisan bilirim ne bir şey…

Türkçe’yi ancak konuşuyordum.

İzmir Fuarı’nı çektik.

Filmi getirdim arabada oynattım…

Herkes bakıyor “Aa, kamyona bak!

Otomobile bak!…

İzmir Fuarı’ymış burası…

Bilmem neymiş…

Hususi İzmir’e gittim.

Sinema perdesi…

Kodak marka cam elyaftandı.

Şoförün arkasına çekiliyordu…

Ortada bir parmak boruyla tavana bağlanıyor…

Fişi sokunca…

8 mm’lik bir film takıyor projeksiyon makinesine…”

*

Civan’dan dinleyelim:

“Tam ortadan, perdeye öyle denk geliyor…

Oraya koyardı…

Mesela pat açardı onu muavin, gider arkada oturur.

20 dakika oynar…

Hemen gider öbür bobini takar yine gider arkaya…

Bir 20 dakika sonra zaten…

Ondan sonra herkes uyur.”

Soruyorum :

Yolculuk için büyük yenilikti değil mi?

Civan:

“Çok… Ben Laleli’de yolu kapattım.

Başım belaya girecek diye korktum.

Laleli Cami’nin karşısında bir yazıhanem vardı, yüksekti.

Cama yağlı kağıt…

Kasap kağıdı…

Arkadan projektörü açıp da lambayı kapattım mı…

O ana caddede oynattığım zaman abi, on beş kişi…

Otuz kişi… 70 kişi… 150 kişi…

Aşağıdan yukarıya çıkış durdu…

Trafik tıkandı…

Böyle herkes film seyrediyor…

Korna çalan, bağıran çağıran…

İlgilenen, bakan kimse yok.

Daha biraz daha oynatsam

Yol karşıya geçiyor o sefer de yukarıdan gelen kapanıyor.

Kornalar, bağıran çağıran ‘kapatın lan!’ diyordu bizi mahvedecekler, kapatın çalışın.

Yazıhanede yüksekte böyle başlıyordum oynatmaya…

O çizgi filmleri… Özellikle Şarlo…

Sessiz, o zaman sesli mesli yok.”

*

Ondan sonra arabaların hepsinde makine var.

Al bunları, sen oynat bu akşam.

Sen de bunları al oynat.

Ertesi gün sen şunları…

Ondan sonra böyle değişiyoruz filmleri

Çocuklar, “baba bu firmayla gidelim…”

Baba bunda sinema var, seyredelim de gidelim…”

Latif Karaali, Ulaştırma Dünyası

10 Ocak 2011, Sayı: 499

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir