OTOBÜS TARİHİNİN BELGELERİ

Yük kamyonları ile yolcu taşındı… denkler… tavuklar…

Koyun ve insanlar… aynı kamyonda yolculuk yapardı.

Pikaptan… kaptıkaçtı yapıldı;

Arkasına kasa yaparak…

Koltuk koyularak 9-10 kişilik kaptıkaçtılar kısa mesafede çalıştı.

*

Kara Tren insanları uzun mesafelere taşıyan tek araçtı.

Trenden inen yolcuları trenin gitmediği yerlere ulaştırmaya başladılar.

İlk otobüsçülük, Bursa ve Antakya’da başladı…

Demiryolunun ulaşmadığı yerlerde…

*

Kendi yağında kavrularak ekmek teknesi yaratmaya çalışan girişimciler…

Bir zaman sonra kamyonlarını otobüse çevirmeyi düşündüler…

Eskinin at arabası ustaları otobüs kasası imal etmeye başladı.

Böylece “milli kasa” doğdu… ağaç kasa…

Özellikle Bursa… Antakya… otobüs kasası merkezi oldu…

Bursa’da… Antakya’da önemli ustalar vardı…

Babam ve Amcam hem Antakya’da hem de Bursa’da kasa yaptırdı…

Antakya’da Halil Ekmekçi usta vardı… sonra damadı Ethem Usta işi devraldı.

dışbudak” gürgenden ağaç kasa yaptırdılar Antakya’da… çelik örme ilk kasayı da…

Bursa’da yaptırdılar 50’li yılların sonu… 60’lı yılların başında…

*

Kamyonların kasasında yolcu taşımadan…

 Milli kasa ahşap otobüslere geçiş adeta bir devrimdi.

İlk zamanlarda bu araçlarda hiçbir konfor yoktu.

 Hepsi kamyon şaselerinin üzerine yapılıyordu…

 Kamyonda makaslar defransiyelin üstünde… esneme yapmıyor…

 Aracın içindeki “yolcu” bozuk yollarda hoplaya zıplaya yolculuk ediyordu.

 Kapılar ve camlar, evlerde kullanılandan farklı değildi.

Otobüsün içine bol toz girerdi. …ve her sırada beş kişi oturuyordu.

 Yolcu adeta fazla olduğunda koridora iskemle atılıyor veya strapente denilen açılıp kapanan koltuklar monte ediliyordu.

*

YA BİLETLER…

Eski otobüs biletleri otobüsçülüğün o dönemi yansıtan önemli belgelerinden…

Dün ile bugün arasındaki farklılıkları yansıtması açısından ilginç.

Zamanın otobüsçülüğünün yapılış şeklini yansıtıyor.

Otobüsçülüğün gelişiminin tarihi belgeleri biletler.

Biletler nasıldı.

Koleksiyonumdan 50’li yılların biletlerine bakalım.

Biletlerde neler yazıyor.

Farklı olanları nakledeyim.

 

EMNİYET OTOLARI

Bilet değil 2 yapraklı 4 sayfa kartpostal boyutunda tanıtım kartı.

–              Seferler ve hareket yeri ile varacağı yar arasındaki km’ler var

–              Bir harita var ortada tam Yeniçağ Aktarma Merkezi (öğle yemeği). Şöyle bir not var Aktarma Merkezi’nde göl kenarında hususi gazino ve lokanta vardır.

–              Bolu Emniyet otolarının imalathane ve büyük tamir merkezi

–          Otolar (Otobüsler) merkezlerinde 15 dk. duruyor.

–          Otolarda seyyar telefon ve radyo vardır.

İlginç olan kartın arkasında fiyatı 5 kuruş demiş kendi tanıtımını yaptığı şeye…

Haritada Ankara-Yeniçağ,

Yeniçağ-Adapazarı veya

Zonguldak-Yeniçağ-Adapazarı

İki hat

Yeniçağda Aktarma Merkezi

Yeniçağ eski adı ile otobüsçüler Reşadiye derdi.

Reşadiye’de yolcular aktarılırdı.

O zamanlar Ereğli-Düzce yolu yoktu yapılmamıştı.

Zonguldak otobüsleri sabah 05:00’te hareket ederdi İstanbul’dan.

Saat 05:00’ten sonra gelen yolcular Ankara otobüslerine bindirilir Reşadiye’de aktarılırlardı, Zonguldak’a.

Haritada ilginç olan, Bolu’da Emniyet Otoları’nın İmalathane ve Büyük Tamir Merkezi oluşu.

Otolarda radyo tamam ama seyyar telefondan bahsediliyor.

Demek ki o günlerde seyyar telefon vardı.

 

O zamanlar Otobüsçü kendi otobüsünü imal etmek durumundaydı onun için imalathane deniliyor ve o dönemde Reşadiye-Giresun-Görele ve Antakya otobüs kasası merkeziydi. Bursa’da sonradan patladı kasacılık.

 

GÜL CEMAL OTOBÜSLERİ

Bilette koltuk numarası Şoför Mahalli bilet küçük bir fiş. Üstünde hiçbir açıklama yok sadece koltuk no yazılı ve 250 kuruş.

 

Mesela;

KAMİL KOÇ’un da gideceği yer, hareket saati ve tarihi yazmaya başlıyorlar.

 Sonra KOÇ OTOBÜSLERİ

“Fiş geri alınmaz, vaktinde gelmeyen hak talep edemez” ibaresi biletlerde. Arkasında da 5 kuruş’luk damga pulu

Koltuk no: ŞY (Şoför Yanı)

 

ŞİRİN CEYLAN OTOBÜSLERİ

“Dikkat satılan ve saatinde gelmeyen yolcu biletleri geri alınmaz.” Biletin arkasında görülmüştür damgası ve 2 Haziran 1951 kaşesi var.

 

KONFORLU KARADENİZ

EMNİYET OTOBÜSLERİ

Biletlerde yükle ilgili ibareler başlıyor

“Fazla yük ücrete tabidir”.

 

ESEN OTOBÜSLERİ

1959 yılındaki bilette yük ile ilgili

“15 kg’dan fazla yük ücrete tabidir”

 

EMİROĞLU OTOBÜSLERİ

“Her yolcunun 10 kg bagaj hakkı vardır” yazıyor bilette.

 

Başka bir KAMİLKOÇ biletinde Mercedes Otobüsleri ibaresi var.

Latif Karaali, 460’ncu sayı

12 Nisan 2010, Ulaştırma Dünyası

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir