OTOBÜSÇÜLER… -V- MUSTAFA KIRANŞAL İLE SÖYLEŞİ (1)

 Bu defa Kars’tayız.

Doğu Kars,

Seher Kars,

Serhat Kars,

Kars Birlik,

Lüks Kars,

Kars Ekspres,

Kars Kalesi,

Gazi Kars…

Babadan otobüsçü…

Muavinlik de yapıyor…

Otogarda gazoz satarak başlıyor, çalışmaya çocukluğunda Mustafa Kıranşal.

Kars’ın firmalar serüvenini Kıranşal’dan dinleyelim.

 

* * *

AYAKTA DURMAZSAN BİR İŞE YARAMAZ

 

Ama şu anda sizden başka ciddi bir firma yok…

Doğuda biz varız, ESADAŞ var. Başka yok. Erzincan’da da yok. Sivas’a kadar benim gibi yok. Adam 98 model araba almış gelmiş çalıştıracak. Yazın bizim oradan gelen giden çok. Hangisi hizmet arabası onu bilen yok. Adam mecburen bir kere İstanbul’dan Kars’a gidecek… Onlar da bunlarla geçinip gidiyorlar. 

Önemli olan merkez yolcusunu almak…

Ankara bizim olmazsa olmazımızdır, hiçbir gün, bayramda bile kesilmez. İstanbul’umuz kesilmez, İzmir’imiz, Bursa’mız kesilmez. Bazen Mersin, o da karşılıklı kesilmez. Yolda muhalefet vardır falan…

İlk ne firma vardı sizin?

Çok eskilerde SEHER KARS vardı.

Biz çalıştırıyorduk, sonradan DOĞU KARS oldu. O zaman bireysel otobüsçülük vardı. SERHAT KARS’tı, KARS BİRLİK oldu, LÜKS KARS oldu, KARS EKSPRES oldu. Ondan sonra biz DOĞU KARS olarak şirketleşmeye gidince onların hepsi paramparça oldu. Sonra birleştiler. Tekrar dağıldılar. 

Biz DOĞU KARS’ı kurunca, şirket değil bireysel olarak kurduk. Bu insanlar geldiler, dediler ki ‘işimiz iyi değil, bitiyoruz’. Biz 100-150 araç çalışıyorduk o zaman. Yavaş yavaş bireysel arabacılık kayboldu. Adamın iki arabası var, 403 çıktı bir arabaya düştü; Travego çıktı yarım arabaya düştü… kimi bıraktı, kimi battı, kimi gitti.

302’yi biz alıyorduk… 5-6 sene sürdükten sonra aynı fiyata satıp yenisini alıyorduk. Şartlar değişti. Biz 404 almadık öbürlerinin hepsini değiştirdik ama her değişende ikisi gitti biri geldi. 30 kişi gitti 15 kişi geldi. Şimdi mesela üçüncü elde arabaları yenileyeceğiz; filoda 30 araba var tahmin ediyorum 25’e, 27’ye belki 20’ye düşecek.

Eskiden otobüs 80 bin Euro’ydu, 302… Bir de bakımı basitti.

O zamanlar Has Otomotiv’de zincir falan yoktu. Bayan bir müdürü vardı, Necla Hanım. Beni Has’a enjekte eden Halit Narin’di. 79’da 10 milyon liraya araba aldım. Arabayı çıkarttım, kapıda bekleyen biri ‘11 milyon lira vereyim arabayı bana ver’ dedi. Elimi tutsa kurtaramayacağım neredeyse.

Bayburt’ta Ekrem vardı, birinci sınıf müşterisiydik. Harem’de gözlüklü bir adam vardı, o da araba satıyordu. Araba karaborsaydı. Hep de Mercedes almışızdır. Bir kere 82 yılında Maraton aldım. Mustafa Sarıgül, zorla sattı bize.

***

Şimdi o zaman garajda yazıhanemiz vardı. Kars-Erzurum arası otobüs yoktu.  Ulusoy Chevrolet (Şavrole) arabaları vardı 13-14 kişilik, o zaman bizim peder de bir tane ondan almıştı. Biz yazın Erzurum’a çalışırdık. Kars’tan 5’te çıkar 5’te Erzurum’a giderdik.

Kaç Km?

200 km. Ben o zaman muavinlik de yaptım babamın yanında. Lastik patlamış. O zaman da eşkıya var. Şoförümüz şişman, Rizeli bir şoför. ‘Şirikoyu bana getir’ diyor, ben ne olduğunu bilmiyorum, ‘kriko’ dese tamam. Chevrolet’nin arkasında uzun sandık vardı, içinde levyeler vardı. Aradım, bulamadım. Geldi arabanın altından, çıkardı… bana vurdu. Babam da orada, ‘niye vurdun’ diye hiç bir şey demedi. Yazın, Ulusoy Kayseri-Erzurum arası çalışırdı. Biz yazıhaneciliğini yapardık. Ulusoy gitti, Tanrıverdi başladı ben de yazıhaneci olarak başladım 302’ler çıktığı zaman… 3-4 sene sonra firma kurduk.

GAZİ KARS ne oldu?

Çalışmıyor duruyor.

KARS BİRLİK bitti.

KARS KALESİ’ydi, sonra KARS EKSPRES kuruldu. Biz KARS KALESİ’ydik. Bunlar birleştiler… O zaman bireysel otobüsçü, normal… Eskiden böyle firma, Ulaştırma Bakanlığı diye bir şey yok. Belge falan yoktu. Canı sıkıldı siliyor adamlar… İki şişe ispirto almışlar, siliyor adamlar… Niye siliyorsunuz? ‘Biz başka yazı yazıyoruz’ diyorlar. KARS EKSPRES adı altında kuruluş yaptılar, ben bıraktım çıktım. Baktılar bunlar beceremiyor, bitme noktasında geldi.

Küçük kardeşimin oğlu Çetin var… Çetin, öğretmendi. O zamanda hapisti, sağ sol meseleleri, siyaset yüzünden. Hapisten çıktı. Kendisinin öğretmenliği falan da devam ediyor… ‘İlla gel bu işi sen yaparsın’ dediler. Diktatör gibi işin başına geçti. Firmayı 5-10 sene yürüttü.

 

Latif Karaali, Ulaştırma Dünyası, 

12 Ekim 2009, Sayı: 434

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir