Şu Yemen elleri ne de yamandır…YEMEN'DEYİM…Burası Yemen'dir…-3-

Sosyal simge… Canibiye…
Yemen; Kızıldeniz’in Hint Okyanusu’na geçiş yeridir.
Osmanlı İmparatorluğu için stratejik önemi vardı.
Bu yüzden Yemen’e büyük önem veriliyordu.
Yemen bugün de önemli bir ülke…
Cumhurbaşkanı Ali Abdullah Salih, güney ve kuzey Yemen’i birleştirince…
Yemen bölgede daha güçlü bir ülke durumuna gelmiş.

***
YEMEN VE DEMOKRASİ
Yemen’de “sandık” var… “kabileler” güçlü olsa da… Arap yarımadasının en demokrat ülkesi.
Demokrasi simgesi bir ev var Sana’a da. “Beyt el demokratiye” diye anılır. “Demokrat Kadının Evi”. Cumhurbaşkanlığı köşkü, mücavir alan istimlak edilip genişletilir ve köşk surlarla çevrilir. Mücavir alandaki arazi ve evler “istimlâk” edilir. Vatandaşın parası ödenir. Lakin bir kadın var ki evinin istimlak edilmesine karşı çıkar. Evinden de çıkmaz. Kadını ikna turları… Evinin değerinin on misli istimlâk parası teklif edilir, “nuh” der “peygamber” demez kadın. Bu durum Cumhurbaşkanına bildirilir. Başkan son noktayı koyar: “Ev istimlâk edilmeyecek, köşkün sınırları içinde kalacak, benim köşke girip çıktığım kapıyı bu aile kullanacak.”  Ve bu ev demokrasinin simgesi kabul edilir. Hatta Başkan arada bir aileyi ziyaret eder… Kahvaltıya gider… Aileyi köşke yemeğe davet eder. Komşuluk fevkaladedir. Bu arada demokrat kadının yakınları “evi çok büyük paraya niye satmadın zaten zor geçiniyorsun” derler.
Demokrat Kadın’ın cevabı açıktır: “Öncelikle ev benim, satmam, ikincisi de ‘komşumu’ paraya değişmem.

FAKİRLİK BİR ERKEK OLSAYDI…
Yemen ekonomik açıdan “sıkıntılar” yaşayan bir ülke…  Halkın büyük bir çoğunluğu komşu ülkelerde çalışır.
1990 Körfez Bunalımı ve Savaş,zaten zor olan şartları daha da zorlaştırmış.
İçinden  çıkılamaz duruma getirmiş… 4 milyon Yemenli, savaş zamanında Suudi Arabistan’dan ülkelerine dönmüş, büyük bir göç yaşanmış…
Düşünün, Batı’da yaşayan bütün Türkler bir ay içinde Türkiye’ye dönerse ne olur?
Bu gelişmişlik seviyesine rağmen Türkiye zorlanır.
Bunu belirli dönemlerde yaşadık.
Yaşıyoruz da…
Son Kosova olayı’nı, göçmen kamplarını televizyonlardan izledik.
Hem de Avrupa Medeniyeti’nin tam göbeğinde çekilen cefalar, eziyetler…
Birçok ülkenin, NATO’nun, uluslararası kurum ve kuruluşların “yardım” etmesine rağmen bir “insanlık dramı” yaşandı.
Kaldı ki, Yemen’in imkânları Türkiye ile kıyaslanamaz. Ayrıca o dönemde kimse Yemen’e yardım etmedi.
Esasen Yemen’de yaşayanlar, zaten “temel ihtiyaçları”nı karşılayamazken bir ayda ülkeye gelen 4 milyon insanı bağrına bastı.
Yemen daha az gelişmiş bir ülke… Hatta gelişmemiş, geride kalmış.
Konut, aş, iş, su, doktor, ilaç… İhtiyaçları olan problemli bir ülke…
İş yok, aş yok!
Açlık ve fakirlik kol geziyor.
Yemenli bu özelliğini iyi biliyor ve şöyle bir sözü sık sık söylüyor:
Eğer fakirlik bir erkek olsaydı, onu kılıcımla katlederdim.”
TÜRK OTOBÜS…
Yemenli bir yerden bir yere, hep seyahat halinde.
Ya yurtiçinde, ya yurtdışında.
Birçok Avrupa ülkesinde “eski model” otobüsler kullanılırken, Yemenli “yeni”yi ve “gelişmiş” olanı tercih ediyor.
Batı Avrupa’da “Türken Bus” olarak ün yapan 0 403’ler gibi…
Burada da “Bas Türki” (Türk otobüsü) var.
Yemen’de otobüsçülük “Bas Türki” ile ün yaptı.
Burada bizim 0 403’ler çalışıyor.
Mercedes-Benz Türk’ün ihracat için ürettiği 0 403 model otobüsler orada 350 adıyla tanınıyor.
Yolcu taşımacılığı sistemini, ülkeye Türk’ler getirmiş… Has Turizm, burada Türk otobüsçülüğünü temsil ediyor. Türkiye otobüsçülükte model ülke… Otobüsçülük çok ileri safhada… Türk üretimi otobüsler de fevkalade bir hizmet sunuyor Uzun mesafelerde VİP servisler de var. İkili ve tekli koltukla yapılan “rahat hat” “lüks line” tabir edilen servisler Yemen’de de mevcut. Otobüsler tam zamanında hareket eder..!
Bir anı…
Tabi kolay olmadı otobüsü zamanında hareket ettirmek. Yemenli rahat… Zamanı bol, otobüsün hareket saatinden bir saat sonra da gelir. Seferlerin yeni başladığı zamandı. Otobüs zamanında hareket etti. Biletli on yolcu gelmemişti. Otobüsün hareketinden yarım saat sonra gelmişler, bakmışlar otobüs yok. Başlamışlar şikayete: “Bu uçak mı?Niye bizi beklemedi?” hatta polis bile çağırmışlar. Şikâyet etmişler.
Zamanla alıştılar dakikliğe. Türk otobüsü zamanında kalkar, beklemez. Öğrendiler. Ama başta ciddi direnç gösterdiler.
Şirket faaliyete başladı… On yıl önce. Birkaç ay sonra bayram geldi. Hareket müdürü seferleri durdurdu. Bayramda! “Nasıl olur?” dedik. Asıl hareket bayramda olur. Bize dediler ki “bayram hareketliliği Türkiye’de olur, burası Yemen”. Biz direttik ve zor da olsa kabul ettirdik. Tabii ilk bayramda, otobüsler bir iki kişi ile sefere çıktı. Yemenli yöneticiler bize dediler ki,” Gördünüz işte bayramda hareket olmaz.” Neyse zamanla herkes bayramda sefer olduğunu gördü, inandı… Bugün bayramlarda otobüslerde yer bulmak çok güç…

ALÇAK OTOBÜS…
 Mercedes-Benz Türk’ün üretmiş olduğu O560 RH otobüs vardı. Hatırlarsınız, O403 yüksek, heybetli bir otobüs. Otobüsçülerin “peron otobüsü” tabirine uygun bir otobüs… O560 boyu daha kısa olduğu için otobüsçüler “alçak otobüs” derlerdi bu modele. Yemen-Türk Şirketi bu otobüslerden denemek üzere iki adet almıştı. Yemen’de de bu otobüs “alçak” kabul edildi. Ve bir isim takıldı bu otobüs modeline.
 Lakabı ne mi?Anlatayım…
 Sana’anın merkezi “Bab Yemen” Kapalıçarşı-Mahmutpaşa karışımı bir alışveriş yeri. Çok hareketli. Bu çarşının ana giriş kapısında bir dilenci kadın var. Boyu kısa mı kısa, hatta cüce. Adı da “Savsem”… Yemen’de şoförler O560’a boyu kısa olduğu için “savsem” diyorlar. Yani anlayacağınız Türkiye’de “alçak” Yemen’de “savsem”…

 

Latif Karaali, Ulaştırma Dünyası,
29 Haziran 2009, Sayı: 419

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir