NEREDEN NEREYE… 2

PEK ÇOK YERDE GARAJ VARDI

1940’lara geldiğimizde Bursa’da birçok garaj oluşmuştu. Bunlardan bazıları şunlardı;

Ulucamii’nin önünde Çınaraltı Garajı kuruldu, Ege ve Güzel İzmir firmaları Karacabey-Mustafa Kemalpaşa-Bandırma-Balıkesir ve İzmir’e otobüs kaldırıyordu.

Kozahan’ın önünden Özen firması Ankara-Mudanya-Trilye’ye, Beyaz Otobüsler firması ise Karacabey’e sefer yapıyordu.

Ünlü Cadde’de bugün Huzmen Plaza’nın olduğu yerde Anadolu Garajı’nda, Uludağ firması Eskişehir-Ankara-Konya’ya yolcu taşıyordu.

 Hemen karşısında bugünkü Kamil Koç İş Merkezi’nin olduğu yerde. İstanbul Garajı’ndan Koç firması, Yalova-Karaköy-Ankara’ya, Moda firması da Yalova’ya sefer yapıyordu.

Hemen yukarısında Mavi Köşe’de Akın Garajı Otokar firması Yalova’ya araç kaldırıyordu.

1940 yılında Karaköy, Mudanya, Gemlik, Orhangazi ve Yalova’ya sık sık işleyen düzenli otobüsler vardı.

 Karaköy-Bursa yolu otomobiller için 3, otobüsler için de 4-5 saatlikti. Karaköy’de trenden inenler Bursa otobüs postalarını hazır bulurlardı.

*

Motorlu taşıtların çoğalması ve ulaşımın tek merkezden olması gündeme geldi.

 Santral Garaj’ın yapılmasından sonra hanların büyük bir bölümü günün ihtiyaçlarını karşılayan büroların ve iş yerlerinin bulunduğu iş hanlarına dönüştürüldü.

 Ancak 1950’li yıllarda her firma kendi garajlarını kendileri kurarken, yine eski han tarzında hizmet veren tesisler kurmuşlardı.

 Örneğin Ulucami karşısında, Rüştü Edincik ve Sefer Şengezer yönetiminde olan Merkez Oteli, kıraathanesi ve garajı olan bir oteldi.

 Yine dönemin ünlü otobüsçülerinden Osman Ege ve Arif Aran yönetimde olan, Ulucami Meydanındaki Altan Oteli de, kıraathanesi olup, önünden Balıkesir, Karacabey ve Bandırma yönüne giden posta otomobilleri hareket etmekteydi.

Diğer otobüs garajlarında da, o günün şartlarında mutlaka gerekli olan otel, lokanta ve kahvehane gibi hizmetlerin de görüldüğü kompleksler yapıldığı görülmektedir

Bunlardan en önemlisi de, Yeniyol’daki Huzmen Plaza’nın olduğu yerdeki Anadolu Garajı’ydı.

İznik, Bilecik ve Yenişehir’den gelen otobüsler, Çancılar Karşısındaki Abdi Ağa’nn hanına;

Gemlik ve Orhangazi tarafından gelen otobüsler Gemlik Hanına (Vatan Hastanesi karşısında);

Karacabey tarafından gelen otobüsler ise Selamet Hanı’na (Merkez Bankasının bulunduğu yerde) gelirdi.

Gürsu, Adaköy’den gelen otobüs ve minibüsler ise Şeref Oteline gelirdi.

Bursa’dan Mudanya’ya bir otobüs, 2 kaptıkaçtı işlerdi.

Ali Keskin’in 38 kişilik otobüsü vardı. Kebapçı İskender’in yanındaki yazıhaneden kalkardı.

Araba garajlarının biri Setbaşı’nda, hemen köprünün başında yer alırken, diğeri de Balıkpazı’nda yer almaktaydı.

Faytoncular ise 1955 yılına kadar Ulucami alanında toplanırdı.

* * *

Bu dağınık ve küçük garajların bir merkezde toplanması ihtiyacı bir merkezi garaj ihtiyacını iyiden iyiye ortaya koymuştu.

 

SANTRAL GARAJ’DAN

YENİ TERMİNALE

1957 yılında temeli atılan Santral Garaj, 1961 Şubat ayında hizmete açılmıştı. TC Emekli Sandığının yardımları ile 15 milyon liraya yapılan Santral Garajda toplanmıştı. 25 bin metrekarelik bir alanda inşa edilen garajda 80 otobüs ile 160 taksi, kamyonet, alınabilecek kapasitede katlar bulunmaktaydı. Açıldığında ise şu yazıhaneler vardı: Kamil Koç, Uludağ, Moda, Şeref, Güzel İzmir, Ege, Varan, İnegöl Seyahat, Yenişehir, Bilecik, Meriç, Otokar, Orhaneli, Orhangazi, Özen, Şirin, ve Vardar.

*

Yazıhanelerin kirası 50 liraydı. Günün zor koşullarına göre bu kiranın bile ödenmesi güçtü. Dağınık eski garajların tamamı kapatılarak tüm otobüslerin yeni garaja toplanması mecbur bırakıldı. Yer belediyenin, İşletme Emek İnşaat’a (Emekli Sandığı) aitti. Belediye’ye yüzde 20 gelir ödüyordu.

*

1967 yılında Garajda ayrıca 23 otobüs yazıhanesi, 35 dükkan, 2 lokanta, 9 depo, 30 odalı otel ile pastane, gazete-tekel bayileri, PTT, Polis, Zabıta büroları vardı.

 

Bu tarihteki otobüs sayısı ortalama 400 olup 70 bin kişi taşınmaktaydı.

*

1973 yılında garajda 22 otobüs yazıhanesi, 35 dükkan, 2 lokanta, 9 depo, 30 odalı otel, 6 pastane, gazete-tekel bayileri PTT, Polis, Zabıta Karakol vardı. Hareket eden ortalama 500 otobüs olup, 20 bine yakın yolcu taşımaktaydı. Otobüs garajının bir bölümü tütün deposu olarak da kullanılmaktaydı. En üst dördüncü kat, minibüs-taksi garajı, üçüncü kat hemzemin kapalı otobüs garajı, ikinci kat kamyon garajı olup (tütün deposu), en alt kat ise tamirhaneler olarak kullanılıyordu. Ancak 1978 yılı Ağustos ayında bu tütün deposunda büyük bir yangın çıktı. Yangın sonucu bu garaj bölümü tümüyle yıkıldı.

Terminal, 15 Haziran 1997 tarihinde Yalova yolundaki yeni Şehirlerarası Otobüs Terminali hizmete açılana kadar faaliyetini sürdürmüştür.

*

Haftaya devam edecek.

Latif Karaali, Ulaştırma Dünyası,

02 Şubat 2009, Sayı: 398

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir