NEREDEN NEREYE… -I-

 Boykoop Bursa otobüsçülük tarihine ışık tutacak bir kitap yayınladı…

Kitabın adı,

“…nereden nereye…

Faytonlardan otobüslere, arabacı hanlarından terminale…”

Eski gazete küpürleri…

Mektuplar…

Fotoğraflar…

Bir de tarihe tanıklık etmiş kişilerden anlatılar… var kitapta…

Kitaptan alıntılar yapacağım… büyük keyifle okuyacağınızı düşünüyorum…

Bursa, otobüsçülük tarihinde çok önemli bir kent…

“araba kültürü”nün olduğu en eski kentlerden…

M.Ö 600 yılında yapılmış bir arabanın parçaları Bursa Müzesi’nde sergilenmektedir…

Bugün de otomotivin kalbi…

Tesadüf değil… tarihten…

* * *

Hem düne, hem güne kayıt düşmek

Kitabın önsözünden …

 

H.Gül Kolaylı

Bursalıyım, eski Santral Garaj yangınını hatırlıyorum, bir anda tesisler nasılda harabeye dönüşmüştü…

*

Sokağımın yaşlı teyzeleri, eski Santral Garaj’ın şeftali bahçesi olduğu zamanları anlatırlardı bizlere…

*

Bir zamanlar bağ, bahçe içinde kalan garaj, 1980’lere gelindiğinde şehrin tamda göbeğinde idi…

*

Hatırlarım, şehirlerarası yolculuk yaparken, garajdan çıkmamız için gereken topu topu 500 metrelik yolu yarım saatten fazla sürede geçerdik.

*

“Hem dün, hem bugün açısından” tarihe düşülmüş bir kayıttır.

Hiç eskimeyecek bir tarihçedir…

 

ARABACI HANLARI

Henüz otellerin ve motorlu taşıtların yaygınlaşmadığı yıllarda, şehir ve kasabalar arasındaki taşımacılık at veya at arabalarıyla yapılırdı. Bu at arabalarının Bursa’daki garajlarına ise arabacı hanları denilmekteydi. Bu hanlar, sadece araçların ve hayvanların konakladığı yer değil,  insanların da konaklama yaptığı bir tür garajdı. Bu araba garajları, içinde kahve, nalbant ve ahır gibi tesislerin bulunduğu kompleksti.

 

BURSALI ARABACILAR ÖRGÜTLENİYOR

Bursa’daki arabacılar, daha 18. yüzyılda örgütlenmişti. Derviş Abdullah, 1790 yılında Arabacılar Vakfı’nın mütevellisiydi. 1908 yılında ise Arabacılar Cemiyeti vardı. Yine 1869 yılında, şehir içinde  araba işletilmek üzere Bursalılar bir şirket kurmuştu. 1869 yılındaki  Hüdavendigar gazetesinde, Çekirge yolunda bir araba postası işletilmesi hakkında bir yazı yer almakta olup, belediye meclis üyeleri ve kent eşrafının katılacağı bir araba şirketi için hisseler açılacağı haber verilmektedir. Bursa halkını, arabacıların gaddarlığından kurtarılması için kurulan bu şirketin arabaları Gemlik ve Mudanya’ya da işlemekteymiş. Aynı yıl yayınlanan başka bir haberde: “Hükümet konağı içinde çok güzel bir posta arabası bulunduğu ve Avrupa’dakilere benzeyen benzersiz bir arabanın Bursa-Gemlik arasında çalışacağı” yazılıdır. Araba, 10 kişi alan ve 4 beygirle çekilen bu büyük arabaymış.

 

 

ŞEHİRLERARASI TAŞIMACILIKTA İLK AYRICALIKLAR

Günümüzde sadece Otomotiv Sanayisinin merkezi değil, Türkiye’nin  en eski ve köklü nakliye şirketleri de Bursa’dan çıkmıştı.

1908 yılında, Tuzpazarı’nda Hamamcı Saban ve Şürekası tarafından, Bilecik ve Kütahya yollarında otomobil ve otobüs işletmek üzere 15 sene her türlü ayrıcalık olmak üzere tekel verilmesi konusunda bir anlaşmaya gidildiği görülür.

*

Ülkemizde ilk şehirlerarası taşımacılık şirketi ve ayrıcalığı 1913 yılında Bursa’da gerçekleşmişti. Bu tarihte Julien Vien adlı bir yabancıya, Bursa-İnegöl arasında otomobil ve minibüs gibi araçları işletmek üzere izin verilmişti. 1920’li yıllarda ise Bursalı Otobüs İşletmecilerinden Ali Rıza Bey işgal yıllarında Büyük Kahramanlık yapmıştı.

*

Ancak ülkemizin en eski ve köklü taşımacılık firmasını, 1926 yılında Kamil Koç kurmuştu.

*

1927 yılında Bursa’nın eski otobüs firmalarından bir olan “Gülnihal” otobüsünün sahibi Salim oğlu Muharrem Efendi idi.

*

Haftaya devam edecek.

 

Latif Karaali, Ulaştırma Dünyası,

26 Ocak 2009, Sayı: 397

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir