Aile şirketleri ve sektör

Otobüs firmalarının “aile şirketleri” olması, hayati önem taşıyor.

Türkiye’deki otobüs firmalarının çoğu tek patronlu veya patronun kardeşiyle birlikte “şirket” kurmuş olması, bir gerçek.

Otobüs firmalarının devamını sağlamak arzu ediliyorsa, şirketin ve aile içi ilişkilerin kurumsallaşması gerekir.

 

Aile şirketleri ve sektör

 

Geçen sayımızdaki “Aile Şirketlerinin Yönetimi” yazıma, çok olumlu tepkiler aldım.

Bu konu, otobüs firmalarının “aile şirketleri” olması vesilesiyle, hayati önem taşıyor.

Türkiye’deki otobüs firmalarının genelde tek patronlu olması veya patronun kardeşiyle birlikte “şirket” kurmuş olması, bu önemi artırıyor.

Genellikle otobüs firmaları tek kişi veya iki kardeş ile birlikte kuruluyordu.

… Ve işletmeler “şahış şirketleri” ydi.

80’li yıllara kadar…

Sonra teşvikler ve krediler başladı.

Türkiye ekonomisindeki “yeniden yapılanma”yla, sektörde “şirketleşme” hız kazandı. Otobüs firmaları, “şahıs işletmeleri”nden “limited şirketler” haline geldi. Birkaç anonim şirket hariç.

Tek patronlu otobüs firmasında şirketin kaderi, patronun vizyonu, enerjisi, yeterliliği, esnekliği ve şansına bağlıdır.

Ancak bu kişinin hastalanması, yorgunluğu, moralsizliği gibi nedenler, işi felç etme riskini de beraberinde getirdi.

 

MÜLKİYET VE AİLENİN EVRİMİ

 

Aile dinamiklerini etkileyen önemli unsur “zaman”dır.

Zaman içinde hem ailenin hem de mülkiyetin yapısı değişiyor.

Otobüs firmalarının kurucu olan tek kişi veya kardeş ortaklar, çocuklarının işe girişi, sonra birlikte çalışma, en sonunda da bayrağı devretme aşaması…

Zira “kardeş ortaklığı”nın ileri yıllarında çocuklar büyümeye başlamıştır.

Çocuklar büyüyünce ortakların “kendi ailelerine öncelik verme” olasılığı vardır.

Otobüs firmasının kurucu kardeşlerinden her birine ait çocukların firmada çalışması, terfi etmesi, uyumlu kardeşleri bile sürtüşmeye götürür.

Aile içinde hizipleşmeler baş gösterir.

Çocuklar hangi yetkide çalışacak; bir sorun…

Bir başka sorun da; akrabaların firmada işe alınması için aile içi ve toplumsal baskılar…

Bir kardeş “akrabaları işe alalım” diyebilir.

Diğer kardeş de “ akrabaları işe almamız için diğer adaylardan daha iyi olduklarını kanıtlamaları gerekir” diyebilir.

İşte burada aile içi dinamikler, aile içi çatışmaları körükler.

Şunu unutmayalım: Aile içindeki duygusal boyut, alınacak kararlarda çok etkilidir.

“Çatışma potansiyeli” aile şirketlerinin kendine özgü yapısında zaten saklıdır.

Bundan dolayı eğer çatışma içerisindeyseniz “bu neden bizim ailede oluyor?” diye bir kaygıya kapılmayın.

Neden mi? Çünkü bu olaylar her ailede yaşanabilir, yaşanıyor da…

Çatışmaları yönetmenin yolu, önce çatışma potansiyelinin kabulünden geçer.

Çıkabilecek muhtemel çatışmaları önlemenin yolu, bu çatışmaların nedenlerini kavramaktan geçer.

Otobüs firmalarında en önemli şey, aile şirketlerinin kurumsallaşmasıdır.

Aile şirketlerinin duygusal boyutundan dolayı kurumsallaşma daha büyük bir önem teşkil ediyor.

Zira duygusal boyut, aile şirketlerinde temel problemlerin ortaya çıkmasında en belirleyici etkendir.

 

İŞİ KADERE BIRAKMAYIN

Otobüs firmasına gelecek nesilleri taşımak için gerekli önlemler zaman geçirilmeden alınmalıdır.

Mesleğinin sonlarına yaklaştığını düşünen meslektaşlarıma önerim; firmayı sistemleştirip, kurumsallaştırırken, aile içi ilişkilerini de kurumsallaştırmalıdır.

En temel sorun bu:

“Doğal lider”in önce; bir sonraki mülkiyet yapısının ne olacağı, şirket yapısının nasıl olacağı, liderin kim olacağı sorununu çözmesi gerekir.

Evet… Çok zor bir sorun.

İnsanlar çoğu zaman zor sorunları erteler…Erteler…Erteler…

Ve kader; ilahi kader, devir işini kendiliğinden çözer.

Otobüs firma sahipleri, işin kendilerinden sonra da devamını sağlamak istiyorlarsa, şirketin ve aile içi ilişkilerin kurumsallaşmasına ve özellikle de devir konusuna özenle ve süratle yaklaşmalıdır.

Unutmayın! Otobüs tarihinde kurucusuyla birlikte ölen çok sayıda otobüs firması var.

İşi kadere bırakmayın!

 

 

Latif Karaali, 309’uncu sayı

21-Mayıs-2007, Ulaştırma Dünyası

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir