Duygusal olmayalım

ÖZEL hava yolları, otobüs bilet fiyatına uçmaya başladı.

“Uç Türkiye, uç” sloganı ile!

Ondan sonra…

Pegasus, iç hatlarda 25 liraya uçacağını ilân etti.

Onur Air bir çıkış yaptı; Ramazan ayında 1 YTL’ye bileti piyasaya çıkardı.

Havadaki bu gelişmeler, otobüsçülüğü ciddi şekilde etkiledi.

Olumsuz etkiledi…

Gerçekte; otobüs firmaları arasında zaten “rekabet” had safhadaydı.

Bu rekabet, yeni birşey değildi.

Dün de vardı…

Bilet fiyatları hep “alt sınır”daydı…

Bugün, Kanun ve Yönetmelik gereği, ancak yüzde 25 indirim yapılabiliyor.

Fakat… Havadaki “promosyon” otobüs firmalarına da sıçradı.

Otobüs biletinde “farklı fiyat politikası” uygulamaya başlandı.

Nilüfer Turizm, 24 Kasım’da kutlanan Öğretmenler Günü dolayısıyla bir hafta boyunca bütün hatlarda, öğretmenlere ayrıca “yüzde 25 indirim” yaptı.

“1 YTL’ye” bilet satılmaya başlandı.

Kâmil Koç, Ulaştırma Bakanlığı’nın verdiği izin çerçevesinde 06.00-18.00 saatleri arasındaki tüm seferlerinde 39, 40, 41, 42 numaralı koltukların 1 YTL’den satışa sunulduğunu açıkladı.

“25 kuruş“a bilet kampanyası bile düzenlendi. Uşak firması Anadolu, tüm seferlerde bir hafta önceden bilet alan ilk 4 yolcusu için böyle bir “promosyon” uygulamaya başladı.

Kampanya, Aralık ayında da sürecek.

Firmanın promosyonu bu kadar değil…

“Üste para” bile verilecek.

Anadolu‘dan yapılan açıklamaya göre “her seferde 4 yolcuya 10 YTL üste para” ödenecek.

25  kuruşluk kampanya, “Bakanlık izni” ile yapılıyor.

Üste para” kampanyası için de Ulaştırma Bakanlığı’na başvuruldu.

“Üste para” kampanyası, haksız rekabet koşullarına rağmen firmadan desteğini esirgemeyen yolcuları ödüllendirmeyi amaçlıyor. Firmanın gerekçesi şöyle:

“Havayolu yerine bizi tercih ederek destek veren yolcumuza teşekkür etmek.”

Bu tür uygulamalar, otobüsçülük tarihinde vardı.

50’li yıllar… Fındıklı Toros ile Çayırağası rekabet halindeler…

Rekabet öyle bir hal alır ki…

Yolcu “bedava” taşınır.

Çayırağası ise, ayrıca “ikram” başlatır.

O zamanın şartlarında çok önemli bir ikram… Ekmek arası helva!

İkramın yolcu üzerindeki etkisi ilginç!

 

Firma sahibi, otobüsü karşılamak üzere yazıhanenin önüne gelir.

Yolcular otobüsten iner.

Biri firma sahibine yaklaşır ve “usta, ekmeğin arasına az helva koymuşlar” diyerek şoförü şikâyet eder…

Firma sahibi sinirlenir…

Bedava taşı, üstüne de ikram ver…

Rakibini arayıp birlikte yemek yerler.

…Ve rekabeti bitirirler!

Otobüsçü mü haklı, yolcu mu?

 

Sansasyonel fiyatlar ve uygulamalar hep vardı.

Bunlar, yaşanan süreçler… On yıl önce, 40 yıl önce de bugünkü sorunlar vardı.

Bir anektodu aktarayım:

60’lı yılların sonu; 70’lerin başı…

Mercedes 0 302’ler dönemi…

Otobüs işletmecisi Haşimoğlu, Güney Anadolu’nun önemli firmalarından biri…

Tabii ki rakibi de var.

Yolcu adeta “bedava” taşınıyor.

O dönemlerde firma sahibi, kendi firmasında şoförlük yapardı. Haşimoğlu da, kendi arabasını kendi kullanıyor. Bir mola sırasında, yol lokantasında rakibine rastlar.

Otobüsü park eder, el frenini çeker ve aşağı iner. Doğru rakibinin yanına gider.

“Bak” der ve ekler: “Böyle rekabet olmaz. Birbirimizi bitireceğiz. Rekabet yapacaksak, şuradan iki bidon benzin alalım. Bir otobüsü sen yak, bir otobüsü de ben. Rekabet böyle olur.”

 

Olayı, havacılık şirketleri de abarttı,

otobüs firmaları da…

Havada işler kötüye gidiyor.

Fly Air, konkordato ilân etti.

“Abartı“yı ilk seslendiren, Pegasus Yönetim Kurulu Başkanı Ali Sabancı oldu.

“Havacılık sektöründe kantarın top­uzunu kaçırdık” diyen Ali Sabancı, firma birleşmelerinden söz ediyor.

…Ve “yakında 18 firma yerine 3-4 şirket” kalacak” diyor.

 

Herkes, kendi firmasını kendi yönetmeli. Fiyatını kendi belirlemeli…

Akılcı hareket edilirse, daha az sorun çıkar.

Şimdi de rekabetten yakınıyor, çözümler arıyoruz. Aradan geçen o kadar yıla rağmen değişen ne oldu?

Yarın da aynı sıkıntılardan söz edip, çâreler aramayacak mıyız?

Çözüm; şirketlerin kurumsallaşmasından, sektörün kurumsallaşmasından geçer.

Ancak… Serbest rekabet kurallarını ihmal etmeden…

Pire için yorgan yakmadan…

Duygusal olmayalım!

 

 

Latif Karaali, Güle Güle Gazetesi

4-10 Aralık 2006, Sayı: 464

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir