Sektörü kağıda dökebilir miyiz?

Otobüs nedir,

otobüsçü kimdir?

Benim kafamı her zaman kurcalayan otobüs ve otobüsçü tanımı. Otobüs nedir? Otobüsçü kimdir? Bireysel otobüsçü nasıl tanımlanmalı!.. Otobüsçülüğü kağıda dökebilir misiniz. Şu an Türkiye’de otobüsçüler günde kaç km yol alıyor, nereye, ne zaman gittiğini, kaç yolcu taşıdığını..  Böyle bir veri var mı elinizde? Uçaklara baktığınız zaman, hangi uçağın kaç saat uçtuğu… nereye, ne zaman gittiğini, kaç yolcu taşıdığını…hatta taşıdığı yolcu isimleri… Bütün bilgiler var. Başka bir şey daha var. Pilotların kaç saat uçtuğunun kariyerini çıkartıyorsun. Otobüs şoförünün kariyeri kağıt üstüne dökülebilir mi.. kaç km yol almış meslek hayatı boyunca… ayda kaç km yol yapıyor… kaza ya karışmış mı? Otobüsçülüğün yatırım yapması gereken en önemli konu, otobüsçülüğü kağıt üzerine dökmek. Kolay değil tabii ki. Bence bir yazılım geliştirilmeli. Ve bütün otogarlarda yaygınlaştırılmalı. İstanbul, Ankara, İzmir, Adana gibi yerlerde bunu yaparsın… Orada da bütün bilgileri ve neye ihtiyacın var ise, onları da koyarsın. Bütün bilgileri ekranında görürsün.

Şimdi bizim işimiz,

azaldı mı? Arttı mı?

Bu çok önemli. Bu sektöre girişler var. Bir de çıkışlar. Girdiği sermaye nedir? Çıktığı sermaye nedir? Tüm bunları tam anlamıyla bilimsel olarak yapabilirsin. Ama veriye dayanmalı bunlar. Şu an ne kadar bireysel otobüsçü var? Hangi sektörden buraya yatırım yapılıyor? Kaç tane firma var, o zaman olan, fakat şimdi olmayan. Bunları araştırmak lazım. Ama eskiden kaç tane firma kuruldu, kapandı. Bunların hepsini bir arada değerlendiremiyoruz. Eskiden Mas ve Jet firmaları vardı. Çok büyük firmalardı bunlar.  Mas firmasının bileti var elimde. 1964 yılının. Şam-Beyrut-Amman yazıyor üzerinde. Münih acentesi var. O zaman olan 100’den fazla firmalar yok bugün.

Kimler geldi, kimler geçti?

Öyle bir araştırma ihtiyacı var mı yok mu? 60-80 yıldan beri devam eden eski firmalarda var. Mesela konforlu kambur otoları,  Mas, Erciyes, Gazanfer Bilge, vardı. Yani o kadar çok firma var ki, bunlar araştırılması gereken şeyler. Şimdiye kadar kimler geldi kimler geçti? Bilimsel olarak araştırılması gerekiyor. Ama maalesef, biz bu verilere sahip değiliz. Önce otobüsün tanımı, otobüsçülüğün tanımı yapılmalı. Bir şoför kaç kilometre yol alıyor senede, kaç şoför çalışıyor, kim bunlar? Şuan kim var kim yok belli değil. Otobüsçülük tarihi tamam. Ama bunu bugünde dört dörtlük kağıda dökebilecek şekle getirmek durumundayız.

Yolcunun yüzde 95’ini

mi, yüzde 50’sini mi

taşıyoruz?

Şimdi bizim hep yüzde 95 diye bir ezberimiz var. Şimdi  yüzde 93’ler de. Ama biz yüzde 93’ü taşımıyoruz. Fakat bu güne kadar resmi olarak defalarca dile getirildi. Ankara Zirvesi’nde Prof. Nadir Yayla ile konuştuk. Şuan hep yüzde 95’lerden bahsediliyor. Bunun içinde otobüsçülüğün payı nedir? diye sormuştum. O da, “Böyle bir araştırma yok. Benim bildiğim kadarıyla. Ama bana sorarsanız, karayolunun yüzde 50’si otobüsçü ama zaten hiçbir bilimsel bir şey yok. Sadece bizde teknik üniversite olarak yolda sayım yaptırdık. Kaç araç geçiyor? İçinde kaç adam var? Kaba taslak kaç otobüs geçiyor diye.  Bu da yüzde 45-50’lerdeydi.”

Şimdi böyle bir rakam çıkartıyorsun ama yani şunu söylemek istiyorum kaç tane araç gidiyor? kaç tane azalıyor, o azalan nereye gidiyor? Yolcu mu alıyor, yani km bazından maliyeti kim biliyor! Herkes kendi firmasına göre bir hesap yapıyor. Yapmıyor değil. Yani şunu söylemek istiyorum; uçaklarda ki ince hesaplar biz de asla yok. Hiçbir şey kayıt dışı olmamalıdır. 

İkinci el otobüsler

nasıl satılmalı?

İkinci el uçak satın alınacağı veya kiralanacağı zaman… uçağın üretimden son kullanıldığı saate… hatta dakikaya kadar tüm bilgiler… yapılan bakımlar kayıtlı. İkinci el otobüs satıldığı zaman piyasada maalesef bu bilgiler belgeli değil. Aslında ikinci el otobüs satılırken üretimden, çalıştığı hatlara, yaptığı km’lere kadar… yapılan bakımlar, onarımlar, değişen parçalar… her şeyin kaydı olmalı. Bu şekilde satılmalı otobüs.

 

 

Latif Karaali – Ulaştırma Dünyası

12 Haziran 2006 Sayı:260

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir