Kanuna rağmen iş yapmak

OTOBÜS  biletlerinden örnekler verdim. 60’lı yıllardan bugüne…

Ufak, basit baskılı kâğıt parçalarından, teknolojiyle birlikte gelişen lüks baskılı biletler.

Biletler değişmiş….

Değişmeyen; bilet üzerindeki ibareler… Yıl; 2006…

Bir tarafta e-bilet var…

İnternet üzerinden satış var…

SMS ile bilet satış var…

Gelişme bu kadar net!

Ya bilet üzerindeki kurallar?

Hâlâ “yasaklama zihniyeti” hâkim…

Bir dayatma” var…

Ama, kanun öyle demiyor.

 

Taşıma Kanunu, yolcu biletini tarif ediyor.

“Yolcu bileti: Yolcunun taşınması yükümlülüğünü içeren, Yönetmelik’te öngörülen şekil ve şartları ihtiva eden ve yolcuya verilmesi zorunlu belge…” diye.

Kanun, ‘Taşımacının sorumluluğu” başlıklı maddede diyor ki:

“MADDE 6 – Yolcu ve eşya taşımaları, kanunlara ve taşımacı ile yolcu ve gönderen arasındaki sözleşmelere uygun olarak yapılır. Yolcu taşımaları biletsiz veya taşıma sözleşmesiz, eşya taşımaları taşıma senetsiz yapılamaz.

Taşımacı, acentesinin acentelik sıfatıyla yapmış olduğu bu Kanun kapsamındaki faaliyet ve işlemlerden müteselsilen sorumludur.”

Bu, Taşıma Kanununun hükmü.

Bir de Trafik Kanunu var.

Bu kanuna da bakalım…

“Karayolları Trafik Kanunu Madde 85.

(Değişik: 17/10/1996-4199/28 Mad.)

“… İşleten, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan, kendi kusuru gibi sorumludur.”

“Madde 88… Bir motorlu aracın katıldığı bir kazada, bir üçüncü kişinin uğradığı zarardan dolayı birden fazla kişi tazminatla yükümlü bulunuyorsa, bunlar müteselsil olarak sorumlu tutulurlar.”

Kanunlar böyle… Bir de Yönetmelikteki İlgili madde ne diyor ona bakalım…

Taşıma Yönetmeliğinin “Sorumluluk” başlıklı 17’nci maddesi:

“Şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacıları, duraklamalar dahil olmak üzere yolcunun kalkış noktasından varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelecek bir kaza nedeniyle yolcunun ölümü, yaralanması ya da eşyasının zarara uğramasından dolayı sorumludur.”

Buna rağmen, Yönetmelikte bağlayıcı hükümler bitmiyor.

Yönetmelik, tek kanunu da yeterli bulmuyor.

“MADDE 36 – Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri uygulanır…”

 

Biletlerdeki “Sözleşme” (!) hükümleri nasıl? Hemen hepsi, birbirinin aynı. İşte bir örnek: “Otobüslerin herhangi bir kazasından

doğacak sorumluluk …… firmasına ait

değildir.

Firmamız taşıyıcı olmayıp, otobüs sahibiyle yolcu arasında Mutavassıt Komisyoncu sıfatındadır. Bundan dolayı, herhangi bir kaza vukuunda Maddi ve Manevi tüm mesuliyet otobüs sahibi ve personeline aittir. Mağdur ve mağdur namına hareket eden kişiler aleyhimize dava açamazlar…”

Aynı anlamda bir başka biletten not: “Yolcunun bizzat elinde bulunduğu el çantası, cüzdan vs. benzeri eşyanın hasar ve ziyanından taşıyıcı hiçbir surette sorumlu değildir.

Trafik kazalarında maddi ve manevi tazminat davalarında muhatap otobüs sahibi ve sürücüsü olup bilet sahibi bu hususu kabul eder.  Bu davalardan dolayı ……. mahkemeleri ve icra daireleri selahiyetlidir.

Taşıyıcının sorumluluğunu kaldıran veya sınırlandıran kurallar, taşıyıcının acenteleri personeli ve temsilcileri lehine de uygulanır…”

Yönetmelik hükümleri içinde, bilet iptalleri konusu bile ayrıntılarla anlatılıyor… Tabii, bilet üzerindeki kurallardan çok farklı.

 

Bir de “bagaj” konusu var. Bizim biletler, bagajı 10,15, 20 kilo ile sınırlamış.

Peki; Yönetmelik, Madde 50-a ne diyor? “Yurtiçi ve uluslararası taşımalarda, yolcunun otuz kilograma kadar olan bagajı ücretsiz taşınır. Bagajlar yolcuların biletlerinde gösterilen koltuk numaralarına göre etiketlenir…”

Aynı maddenin b) bendi bir “ayrıntıya daha dikkat çekiyor:

“Taşıtın bagaj taşınmasına mahsus bölümleri dışında eşya taşınamaz. Özel kafeslerde kedi, köpek ve kuş gibi evcil hayvanlar bagaj taşımaya mahsus bölümlerde taşınabilir…”

Böyle bir hüküm varken, “sınırsız hizmet” sunduğunu ileri süren bir firmanın biletinden örnek vereyim:

“….Her türlü hayvanın gerek yolcu beraberinde, gerekse bagajda taşınması mümkün değildir. Böyle durumlarda yolcunun bilet ücreti iade edilir. Otobüse hayvan alınmaz.”

Yolcu ne yapacak şimdi?

 

 

Çoğu meslektaşımız Kanun ve Yönetmeliği okumamış…

Veya bilette ne yazdığından habersiz…

Kanuna, kanunlara bakalım…

Yönetmelikleri takip edelim…

Uygulamaları, kanuna uygun hale getirmek lâzım.

Aksi halde kıymet-i harbiyesi yok…

 

 

Latif Karaali, Güle Güle Gazetesi

27 Şubat – 5 Mart 2006, Sayı: 424

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir