Eski otobüs biletleri

OTOBÜS biletlerine devam edelim…

70’li yıllar…

Türkiye gelişiyor, otobüsçülük de gelişiyor.

Tabii, otobüs biletleri de…

70’li yılların otobüs biletleri, 60’lı yıllara göre daha iyi dizayn edilmiş.

Genellikle bir kapak ve içinde iki sayfa var.

 

Biletlerde “yolcuya uyarılar” yine kullanılıyor.

“Satılan bilet geri alınmaz. Hareketten bir saat evvel müracaatla tehir edilir.

Her yolcu 20 kiloya (bazılarında 10) kadar bagaj hakkına sahiptir. Teslim edilmiş ve fakat kıymet takdiri yapılmamış eşyanın zayii halinde yolcuya elindeki biletin 3 misli, kaybolan eşyanın bedeli olarak ödenir. Başka bir hak talep edemez. (60’lı yıllarda bilet parasının yarısı ödenirdi.)

B.K’nun 100. Maddesi 2. fıkrası gereğince bilet hamili, seyahati esnasında şahsına veya eşyasına otobüs şoförünün kusurundan veya kusursuz hareketinden, ayrıca seyahat ettiği vasıtaya başka biri tarafından kusurlu veya kusursuz olarak ika edilecek fiilden dolayı herhangi bir zarara uğradığı

takdirde ……. Otobüs İşletmesi Adi Ortaklığı’nı mesul tutup hak talep etmeyeceğini taahhüt eder.

Mücbir sebep halinde seferin iptali tabiidir. Bu takdirde bilet bedeli hamili yolcuya aynen iade edilir.”

Hemen hemen bütün biletlerde bu ve buna benzer ifadeler var.

Bir ortak nokta daha:

“Açılacak davalarda hasım, taşıyıcı otobüs sahip ve müstahdemleridir.”

“Bu biletle seyahat sırasında zuhur edecek bedeni ve manevi zararlardan, otobüs sahibi ve şoförü sorumludur.

…….   Otobüs İşletmesi, istihdam

eden değildir.”

“Bu biletle sefere çıkan her vasıta kendi nam ve hesabına hareket eder. Vuku bulacak kazalardan ve kayıplardan otobüs sahibi ve şoförü mesuldür. Seyahat eden, bunu peşinen kabul eder.”

(Firmalar kendini kurtarmak için bunları yazıyor ama, sonuçta tazminatı ödemek zorunda kalıyor.)

 

Otobüs firmaları şahıs işletmeleri idi.

Adi ortaklıklardı 60’lı yıllarda.

70’li yıllarda, firmalar şirketleşmeye başlamış.

Genellikle kollektif şirket…

Bir miktar da limited şirket halinde…

 

Bir başka farklılık daha…

Bazı bilet kapaklarında önceleri Magirus fotoğrafları bulunuyordu.

70’lere gelince…

Bilet kapaklarını, dönemin en gözde otobüsü O 302‘nin fotoğrafları süslüyor.

“Mercedes’in Yıldızı” da…

Biletin iç sayfalarına O 302nin koltuk yerleşim şeması konulmuş. Yolcu nereye oturacağını buradan görebiliyor.

Bir biletin arka kapağını hemen hemen bilet boyunda bir O 302 süslüyor. Fotoğraftaki otobüsün yan tarafına firmanın logosu ve ismi yerleştirilmiş…

Firma, bu yeniliği şu ifadelerle sunuyor: “Sayın yolcularımız

Firmamızın otobüsleri tek tip orijinal olup O 302 Mercedeslerdir. Seyahatlerinizin sıhhat ve neşe içinde geçmesini, işlerinizin başarılı olmasını dileriz.”

 

70’li yıllarda; bazı önemli semtlerde şehiriçi terminaller başlamış. Yani, bilet satış büroları.

Kentin belli-başlı semtlerinde terminaller açılmış. .

Hani, bugünlerde kaldırılması istenen şehiriçi terminal ve bürolar…

Telefonları… Tek rakamlı, 3 rakamlı, 4 rakamlı ve 6 rakamlı telefon numaraları…

Bir de; hangi merkezden nerelere sefer yapılıyorsa onlar gösteriliyor ve hareket saatleri yazılıyor.

 

Önemli bir “girişim” yine bu yıllarda uygulamaya sokulmuş. Firmalar, “şehir içi servisler” koymuş…

Hani bugün kaldırılması için yoğun çaba . gösterilen şehir içi servisler…

İşte; bir biletten bu hizmetin duyurusu…

Biletin üzerine firmanın servis aracının fotoğrafı konulmuş. Altındaki “not” yazısı şöyle:

“Ankara-İstanbul gidiş ve dönüşlerimizde; servis otolarımız Basmane, Üçyol, Hatay ve Karşıyaka terminalleri ile Garaj arasında ücretsiz olarak gece ve gündüz siz sayın yolcularımızın hizmetindedir.”

 

Bu dönem biletlerinde bir sayfa genellikle “anket formu” olarak kullanılıyor.

Bu formlar şöyle:

”Sayın yolcularımız…

İşletmemiz hakkındaki görüş ve düşüncelerinizi, ikinci yolculuğunuzda size faydalı olabilmemiz  için isteklerinizi, şikâyetlerinizi, tavsiyelerinizi bize ve yakın terminallerimize duyurunuz.”

Bu ibarenin altında, düşüncelerin yazılacağı bir bölüm var. Sayfanın altında da; yazan ile ilgili isim-soyadı, otobüs hareket tarih ve saati yer alıyor.

Yanına da şikâyet telefonları konmuş.

Meselâ; Uşak Turizm Otobüs İşletmesi şikâyet telefonları vermiş. Hatta yetkili isimleri de var…

Şikâyetlerin “İst.: Mehmet Üçoğlu Tel: 22 26 21

Uşak: Muhterem Kemikli: Tel: 13 88‘e yapılması isteniyor.

“Şikâyetlerinizi müdüriyete, memnuniyetinizi dostlarınıza bildiriniz” diyenler de var.

Otobüslere “şikâyet kutusu” koyanlar da…

60’lı yıllarda “yazıhane” idi, 70’li yıllarda “umum müdürlük” de kullanılmış.

Varan Turizm ve Ticaret Limited Şirketi‘nin bir biletinde “Şirketiniz müşterilerinize hayırlı bir seyahat diler, servisimizdeki şikâyetlerinizin umum müdürlüğe, memnuniyetlerin dostlara iletilmesini rica eder. Umum Müdürlük.”

Telefonlar da verilmiş.

Bodrum Bizim Turizm Birlik Otobüsleri bileti…

Tek sayfalı kupon. Ön yüzünde Yolcu Kuponu ve Bodrum Kalesi’nin elle çizilmiş resmi ve güneş şemsiyesinin altında bulunan bir bayan var.

Var ama, bayan mayolu değil, elbiseli…

Hem de, şık bir elbise…

Otobüs bekliyor olabilir mi?  

701i yılların biletlerine devam edeceğiz…

 

 

Latif Karaali, Güle Güle Gazetesi

23-29 Ocak 2006, Sayı: 419

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir