EURO I, EURO II, EURO III (1)

DÜNYA değişiyor. Rejimler değişiyor. Dünyanın hemen her köşesinde “farklı bir süreç” yaşanıyor. Bu süreç, para birimleri konusunda da insanların karşısına çıkıyor. Bir karışıklık yaşanıyor. Alışkanlıklardan vazgeçmek zor. Para birimi alışkanlığı da böyle.

 HERKES ŞİKAYETÇİ

Avrupa Birliği ülkelerinde halk, Euro’ya pek ısınamadı. Gallup araştırmasına göre, bu yılın başlarında yüzde 67 olan Euro kullanımından memnun kalanların oranı şimdilerde yüzde 53’e indi. AB’li tüketicilerin yüzde 82’si Euro’ya geçişle fiyat ayarlamalarının kendilerinin aleyhine olduğuna inanıyor. Avrupa birliği ülkelerinde halkın sadece yüzde 19’u fiyatları sadece Euro cinsinden hesapladığını belirtiyor. Euro’dan memnuniyetinin en düşük oranla yüzde 38’de kaldığı Almanya’da özellikle yaşlı nüfus; noel ve yılbaşı alışverişlerinin geleneksel ürünlerinde fiyatların Euro’ya geçişle yüzde 61’e varan oranlarda zamlandığından şikayetçi.

AB üyesi ülkelerinden özellikle Almanya, İtalya ve İspanya’da halk, fiyatları hala eski para birimleri; Mark, Frank, Florin, Liret ve Peseta cinsinden hesaplayıp, Euro fiyatlarıyla kıyaslıyor.

Almanlar, eski para birimi Mark cinsinden fiyatı ikiye bölüp Euro fiyatını buluyor.

İtalyanlar da Liyet fiyatını ikiye böldükten sonra üç sıfır atıp Euro fiyatına ulaşıyor. 166 Pesetayı Euro’ya çevirmede çok zorlanan İspanyollar için bir çok dükkan ve mağaza, hala eski para birimi Peseta cinsinden etiket ve ilan koyuyor.

 

İspanya’da yaşayan bir bayan dostumuz, geçen hafta İstanbul’da misafirimizdi.

Durumdan o da şikayetçi. Ağzından dinleyelim:

“Alışverişe gidiyoruz, bir tedirginlik yaşıyoruz. Hala alışamadık şu Euro’ya… Peseta’dan Euro’ya geçtikten sonra, bazı işletmeler fiyatlarını rismi kur üzerinden düzenledi. Ama, herkes öyle değil. Bazıları kur’u yüksek tutarak haksız kazanç elde etmeye çalışıyor.

Bu yüzden İspanyollar kazıklanma endişesi yaşıyor. Bazı mağazalarda, etiketler üzerinde hem Peseta, hem de Euro fiyatı birlikte yer alıyor. Bu iyi… ancak bazılarında sadece Euro etiketi var. O zaman soruyoruz ‘kaç peseta” diye.

166 peseta, 1 Euro…

alışverişe çıkan herkesin elinde bir hesap makinesi; Euro’yu anında peseta çeviriyor.

Aslında halk, Euro etiketli mağazalardan pek alışveriş yapmıyor.

 

Mark’tan Euro’ya geçildiği dönemde, Almanya’da bir mağazada müdürlük yapan bir Türk bayan anlatıyor:

“Etiketleri 1 mark=1 euro yaptık.20 Mark’lık bir malı, 20 Euro’dan satmaya başladık.

Tabii bu, satışların azalmasına yol açtı.

Herkes pahalı buluyordu.

Satışlar durma noktasına gelmişti.

Bir süre sonra, büyük oranda indirimler yapmaya başladık.

Bu bile “güven sorunu” yarattı.

Müşterilerimiz “neden böyle bir indirim yaptığımızı” sormaya başladı.

Almanlar bile uzun  süre alışamadı.

Herkes mark – euro hesabı yapıyordu.

Çünkü; 1 Euro, 1.970 DM.”

 

Peki Yunanistan’da durum nasıl?

Orada da durum farklı değil…

Mustaf Dinçer anlatıyor:

“Alışverişten dönüyorum…

elimdeki paketi merak eden arkadaşım “kaça aldın” diye soruyor. ‘100 bin’ deyince irkiliyor.

Haklı… Neye göre 100 bin?

340 Drahmi 1 Euro…

Euro’ya daha alışamamışlar. Kafalar karışık…

Yunanlılar bugün, 2000 yıllık para birimlerini kaybettiklerinden yakıyor.”

 

Avrupalı tüketicilerin çoğu “Euro’ya geçişin özellikle restoranlarda ve kafelerde fiyatları yükselttiği” görüşünde. İtalya başkenti Roma’daki bir kafede Euroya geçiş öncesinde 1.200 Liret’i (0.60 euro) geçmeyen bir fincan ekspresso kahvenin fiyatı, 0.70 ya da 0.80 Euro’ya çıktı. İtalyan bu artışı kabul edemiyor.

Hesapları hep Liret ile yapıyor…

Resmi verilere göre fiyatlar Euro’ya geçiş sonrasında sadece ortalama yüzde 4 artmış gibi görünüyorsa da; bir fincan kahve, sinema bileti ya da küçük ekmek fiyatı yaklaşık yüzde 12 arttı.

Euro’ya geçişin ilk aşamasında temel tüketim mal ve hizmetlerindeki fiyat artışları, bazı yerlerde yüzde 30-40 ulaştı.

 

Avrupa’da durum böyle…

Sadece Avrupalı mı?

“Para değişimi” konusunda kafası karışmış o kadar ülke var ki…

 

Latif Karaali, Güle Güle Gazetesi

25-31 Ağustos 2003, Sayı: 294

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir